örnbárður.annáll.is

Minningarorð
Jón Kristinn Hansen
fv. kennari
1934-2009

Ræðuna er hægt að lesa hér fyrir neðan. Einnig er hægt að hlusta á hana með því að smella á þríhyrninginn sem birtist hér á eftir.
Ritningartextar sem lesnir voru eru birtir neðanmáls.

Bandarískur prestur sagði frá því í prédikun, að þegar hann var ungur og nýútskrifaður úr menntaskóla, hafi hann tekið sér lán til að ferðast til Landsins helga, landsins sem hann taldi helgast allra landa í heiminum, Noregs. Hann og vinur hans vitjuðu lands forfeðranna. Þar skoðuðu þeir sig um, sigldu um firðina og höfðu aldrei séð neitt fegurra. Þeir komu til Balestrand og þar dvöldu þeir í nokkra daga. Ed vildi klífa fjöll en Larry vinur hans ekki. Svo Ed fór einn þrátt fyrir takmarkaðan búnað og lélega skó og komst á tindinn eftir 6 tíma erfiði. Og það var svo sannarlega þess virði. Fegurðin var ólýsanleg og hann man útsýnið í smáatriðum áratugum síðar. Hann sat dolfallinn og horfði á fegurðina. En það sem honum var efst í huga var þetta: „Ó, ég vildi að kærastan mín, Jan, væri hér og að Larry hefði nennt að klífa fjallið með mér og að mamma og pabbi væru hér líka til að sjá alla þessa fegurð og einnig bróðir minn.“

Já, þannig erum við af Guði gerð. Þegar við upplifum eitthvað stórt viljum við ekki vera ein. Við erum félagsverur. Við viljum ávallt að einhver sé hjá okkur á hinum stóru stundum lífsins vegna þess að nærvera ástvina magnar upp fegurðina. Kona vill ekki vera ein þegar hún fæðir barn og eiginmaðurinn vill ekki heldur vera einn og utan við atburðinn mikla. Við erum svona af Guði gerð. Og við viljum ekki heldur vera ein þegar við göngum í gegnum dimman dal og erfiðar stundir lífsins eða þegar stundin stærsta rennur upp og við kveðjum þetta líf og hugurinn leitar til baka og ævin öll rennur hjá eins og kvikmynd á tjaldi og hugurinn horfir yfir liðna tíð og fram á við, yfir mærin miklu. Þá vill enginn vera einn. Þá er gott að hafa fólkið sitt hjá sér, þau sem eru manni kærust. Þannig var það hjá Jóni Kr. Hann var gæfumaður og þegar hann kvaddi á sinn hógværa og hljóða hátt var fólkið hans hjá honum. Hann var ekki einn, hann var umvafinn kærleika þeirra sem full þakklætis fólu hann hinu stóra samhengi tilverunnar. Og nú kemur fjölskyldan saman í sorg sinni og þá er þörfin sú sama og fyrr var lýst: Enginn vill vera einn. Við viljum gráta með öðrum á sama hátt og við gleðjumst með öðrum.

Útför er eðli samkvæmt sorgarstund en um leið er hún þakkarhátíð þegar kær ástvinur er kvaddur. Hér komum við saman til að minnast og þakka, minnast góðra stunda og gleðiríkra atburða. Við slíkar aðstæður kallast tilfinningarnar á, gleði og sorg, kærleikur og söknuður. Lífið er samofið úr björtum og blökkum þráðum. Lífið er mynd ljóss og skugga. Og saman horfum við nú yfir lífsmynd látins ástvinar um leið og myndin okkar sjálfra heldur áfram að verða til, þráð fyrir þráð í vefstól hins hæsta. Einhver sagði að líf okkar manna væri eins og vefnaður – séður neðan frá. Þar eru lausir endar og myndin óskýr en ofan frá, af sjónarhóli hins hæsta, er myndin skýr og hrein, því listamaðurinn æðsti veit nákvæmlega hvernig þræðirnir fara best og litirnir lofa hvern annan.

Jón Kristinn Hansen, kennari, fæddist þann 7. nóvember 1934 á Eskifirði. Hann lést á heimili sínu þann 19. desember síðastliðinn. Foreldrar hans voru Anna Kristín Jónsdóttir frá Eskifirði og Martin Hansen (fæddur Torgilstveit) frá Harðangri í Noregi. Martin kom hingað til lands 1928/9, fór svo til baka til Noregs og kom aftur um 1930 og þá til Eskifjarðar. Þar vitjaði ástin hans og Önnu Kristínar og Jón leit dagsins ljós nokkrum árum síðar. Þau fóru utan og bjuggu í Noregi um tíma en kom til baka til Íslands. Jón minnist þess þegar þau kvöddu fólkið sitt á bryggjunni í Noregi að afi hans var ekki viðstaddur. Hann gat ekki kvatt ungu fjölskylduna sem hann vissi ekki hvort hann sæi nokkru sinni aftur og fór því einn í göngutúr út í skóg. Hann vildi hafa fólkið sitt hjá sér enda sömu ættar og við öll og með sömu tilfinningar og lýst var í sögunni hér að framan. En Ísland varð þeirra land og hér ólst Jón Kristinn upp og dafnaði til góðra verka.

Frá 1940 bjó fjölskyldan á Njarðargötu 35 ásamt systur Önnu og dætrum hennar fimm. Þar fæddist systir Jóns, Gyða. Maki Gyðu var Úlfar Guðmundsson sem lést í janúar s.l. mikill öðlingur, vandaður verkmaður og sterkur stofn í fjölskyldunni. Það var rifjað upp í mín eyru að Jón kom gjarnan með vini sína heim í faðm stórfjölskyldunnar á Njarðargötunni og sumir vinanna tengdust henni fyrir lífstíð því dæturnar á heimilinu heilluðu og ungu vinirnir féllu í stafi fyrir þeim. Fjölskylda Jóns átti sumarbústað í Varmadal í Mosfellsbæ og voru þau þar á sumrin auk þess sem Jón fór nokkur sumur í sveit. Jón gekk í Miðbæjarskólann, Austurbæjarskóla og MR og tók þaðan stúdentspróf árið 1954. Hann gerði stuttan stans í Háskóla Íslands og vann ýmis störf áður en hann fór að kenna. Árið 1963 hóf Jón kennslu við Austurbæjarskóla og kenndi þar til ársins 1987. Sama ár hóf hann kennslu við Seljaskóla og kenndi þar til ársins 2001.

Jón fór sér aldrei óðslega, lifði lífinu af yfirvegun og íhygli. Góðir hlutir gerast hægt, segir í máltækinu. Ingibjörg kom inn í líf hans þegar hann var löngu kominn á aldur til að festa ráð sitt. Hún kynntist honum í gengum tvö systkini sín, þau yngstu, en Jón kenndi þeim í Austurbæjarskóla. Þau hittust svo í kennarateiti og þar með voru örlög þeirra ráðin. Þau gengu í hjónaband 9. júní 1973. Ingibjörg er einnig kennari að mennt, dóttir Kristínar Símonardóttir og Júlíusar Halldórssonar sem bæði eru látin. Jón og Ingibjörg eignuðust þrjár dætur. Kristínu, Hildi og Gerði.

Maki Kristínar er Pálmi Erlendsson. Synir þeirra eru Jón Logi og Baldur Máni en fyrir á Pálmi Álfrúnu með Hugrúnu Hólmgeirsdóttur.

Maki Hildar er Steindór S. Guðmundsson Dóttir þeirra er Ásdís en fyrir á hún Valgerði og Gunnhildi með Ásgeiri Erni Ásgeirssyni.

Maki Gerðar er Hannes Helgason. Dóttir þeirra er Iðunn Anna.

Jón var mikill fjölskyldumaður og alla tíð virkur í heimilishaldi, nútímamaður í þeim skilningi. Hann var stoltur af konu sinni, glæsilegri, vel menntaðri og vandaðri til orðs og æðis. Hann var ábyrgur faðir enda góður kennari og næmur á þarfir barna. Hann var kominn með góða reynslu og vel undirbúinn úr lífsins skóla þegar fyrsta dóttirin fæddist enda orðinn nær fertugur. Skipta má ævi hans í tvo meginkafla, hálfa æfina var hann einn og hálfa í hjónabandi. Dæturnar hlutu vandað og gott uppeldi, eru vel menntaðar, glæsilegar og færar hver á sínu sviði og allar leika þær á hljóðfæri. Hér áður fyrr var gjarnan spurt: Hver er maðurinn? Nú er hins vegar oftar spurt: Hvað gerir maðurinn? því vinnan er orðin allt of ráðandi í lífi fólks. Jón skilgreindi sig ávallt út frá fjölskyldunni fremur en vinnunni. Fjölskyldan var forgrunni, svo kom vinnan.

Þau hjónin bjuggu dætrum sínum öruggt og gott menningarheimili þar sem umhyggja var í fyrirrúmi. Jón taldi það aldrei eftir sér að aka með dæturnar í tónlistartíma og aðrar tómstundir. Hann naut þess að þjóna fjölskyldunni og vera til stuðnings í hvívetna. Ystaselið var þeirra staður í 20 ár og þangað voru allir velkomnir, jafnt fjölskyldan sem vinir og nágrannar í götunni. Frá árinu 2001 hafa Ingibjörg og Jón búið í Grafarvogi. Jón var dætrum sínum alla tíð hollur ráðgjafi, hvort sem þær þurftu á innsæi hans að halda varðandi bílakaup eða í glímunni við hinar stóru spurningar lífsins.

Jón var vitur maður, yfirvegaður, skarpur og skýr. Hann var opinn í hugsun, var sér þess vel meðvitandi að fordómar eru vondir og oftar en ekki ávöxtur vanþekkingar og óöryggis. Hann var málefnalegur í afstöðu sinni til málefna líðandi stunda.

Hann hafði mjög góða tilfinningu fyrir íslensku máli enda þótt hann kæmi frá tvítyngdri fjölskyldu. Hann var náttúrubarn í sér, veiðimaður af lífi og sál, veiddi í ám og vötnum og stelpurnar rifja upp veiðiferðir þar sem þær stóðu honum til beggja handa og renndu fyrir fisk en fengu lítið á meðan fiskur var gjarnan á færi pabba. Hann unni góðri tónlist og var sjálfmenntaður á því sviði, las gjarnan nótur um leið og hann hlustaði á tónverk en hann lærði aldrei á hljóðfæri en hann lék hins vegar öðrum mönnum betur á grammófón. Hann hafði góðan húmor, var fyndinn og oftar en ekki dálítið kaldhæðinn í gamni sínu. Hann hafði ákveðnar skoðanir og setti þær fram á sinn skýra hátt. Hann var nægjusamur og laus við græðgi sem hann hafði andstyggð á. Hann var næmur fyrir fegurð og mátti vart vamm sitt vita í nokkrum hlut. Hann var vinsæll kennari og lagði hlýju og alúð í kennsluna og hafði metnað fyrir hönd nemenda sinna. Hann vildi hafa aga í skólanum og átti gott með að umgangast ungt fólk. Í skólanum gekk hann gjarnan undir nafninu Jón Marteinsson en það kom til af því að hann var einhverju sinni spurður hvers vegna hann væri ekki með sonar-endingu á nafni sínu eins og flestir aðrir Íslendingar. Hann sagðist þá vera Marteinsson enda faðir hans Martin að fornafni. Hann var góður teiknari, listrænn og laghentur. Hann tók víða til hendinni, gerði upp íbúðir fyrir Hildi og Gerði og innréttaði sínar eigin svo dæmi séu tekin. Hann var vandaður maður og samviskusamur og þegar hann fékk hjartaáfall fyrir nokkrum árum sagði hann þegar hann hafði náð sér aftur. „Já, ég gat ekki dáið núna enda átti ég eftir að taka til á skrifborðinu mínu í Seljaskóla!“ Veikindasaga hans er orðin nokkuð löng. Hann fékk ítrekað hjartaáföll en reis upp aftur og aftur. En nú var kallið komið og hann tilbúinn að kveðja, sáttur við Guð og menn.

Þau Ingibjörg ferðuðust mikið í gegnum árin, skoðuðu landið og gengu víða um fjöll og firnindi, þau fóru til Noregs og fleiri landa og áttu saman góða daga og ár. Þegar dóttir þeirra fór sem skiptinemi til Frakklands sagði Jón við hana: „Veldu þér góða vini.“ Já, það skiptir máli að eiga góða vini og ástvini. Jón var gæfumaður hvað það varðar. Hann var tilbúinn í sína hinstu för. Fólkið hans var hjá honum þar sem hann kvaddi á fögru heimili sínu á aðventunni. Jólin voru framundan, hátíð sem haldin er að því tilefni að Guð gerðist maður í Jesú Kristi, varð einn af oss, varð vinur vor. Veldu þér góða vini. Jesús er besti vinur barnanna, er sungið í kirkjum og svo þekkjum við öll sálminn Ó, Jesú, bróðir besti. Hann er orðinn einn af okkur og meira en það: Hann er og var og verður alltaf hjá okkur. Hver sem horfir einsamall yfir fegurð lands af fjallstindi er aldrei einn eða sá sem gengur í gegnum dimman dal eða deyr fjarri ástvinum, hann er heldur aldrei einn. Guð er hjá honum. Jólin eru hátíð hans sem kom sem barn, barn á örmum móður og föður, barn í faðmi fjölskyldu. Guð talar til okkar í barninu frá Betlehem og segir við okkur: Þessi veröld er og verður aldrei ein, hún verður aldrei yfirgefin vegna þess að hún á ástvin sem birtist á jörðu sem Guð holdi klæddur, ástvin sem lifir og ríkir að eilífu. Þú ert í þessu samhengi, þú og ástvinir þínir, í ástarörmum hans sem elskaði svo heiminn að hann gaf son sinn til þess að hver sem á hann trúir, glatist ekki, heldur hafi eilíft líf (Jóh 3.16).

Jón er kvaddur hér af fjölmenni, kvaddur hinn 30. desember, en þennan sama dag var Kristín, dóttir hans skírð og synir hennar tveir og einnig Iðunn, dótturdóttir hans. Skírnin er vígsla til almenns prestsdóms, köllun til þjónustu við Guð og lífið. Svo felur skírnin líka í sér gjöf eilífs lífs, ríkisborgararétt í himni Guðs. Skírnin spannar þar með ævina alla, dauðann og eilífðina sjálfa. Við erum í hendi Guðs í lífi og í dauða og að eilífu. Þetta er hið stóra samhengi tilverunnar og við kveðjum Jón Kristinn Hansen í þessu samhengi eilífrar vináttu og elsku. Óhætt er að fullyrða að líf hans hafi verið fagurt og yfirvegað. Hann kvaddi í sátt og friði við Guð og menn, í faðmi fjölskyldu sinnar, kvaddi fallega eins og hann hafði leitast við að lifa í þjónustu við Guð og menn.

Blessuð sé minning Jóns Kristins Hansen og Guð blessi þig. Amen.

- – -
Ritningarlestrar:

Spekin sem kennari
Síraksbók 4.11-19
Spekin hefur börn sín til vegs
og tekur þau að sér sem hennar leita.
Sá sem elskar hana elskar lífið,
árrisulir hennar vegna hljóta ómældan fögnuð.
Sá sem spekina höndlar auðnast vegsemd
og blessun Drottins fylgir henni.
Þeir þjóna Hinum heilaga sem þjóna spekinni
og Drottinn elskar þá sem unna henni.
Sá sem hlýðir spekinni mun dæma lýði,
sá er henni fylgir mun óhultur búa.
Treysti hann spekinni mun hún verða eign hans
og ganga í arf til niðja hans.
Fyrst mun hún leiða hann um torfæra stigu
og vekja honum ótta og skelfingu.
Spekin agar hann með þjáningum
uns hann ber fullt traust til hennar.
Hún reynir hann með kröfum sínum.
Hún kemur síðan rakleitt til hans á ný,
gleður hann og birtir honum sína leyndu dóma.
Ef hann leiðist afvega yfirgefur hún hann
og ofurselur hann glötun

Með yður alla daga
Matt 28.16-20
En lærisveinarnir ellefu fóru til Galíleu, til fjallsins sem Jesús hafði stefnt þeim til. Þar sáu þeir hann og veittu honum lotningu. En sumir voru í vafa. Og Jesús kom til þeirra, talaði við þá og sagði: „Allt vald er mér gefið á himni og jörðu. Farið því og gerið allar þjóðir að lærisveinum, skírið þá í nafni föður og sonar og heilags anda og kennið þeim að halda allt það sem ég hef boðið yður. Sjá, ég er með yður alla daga allt til enda veraldar.“