örnbárður.annáll.is

Ræðuna er hægt að lesa hér fyrir neðan. Einnig er hægt að hlusta á hana með því að smella á þríhyrninginn sem birtist hér á eftir.

Minningarorð
Marta Ármannsdóttir
1917-2009
talsímakona
Bálför í kyrrþey frá Fossvogskapellu,
mánudaginn 19. október 2009 kl. 15
Jarðsett í Sóllandi

Þó ég sé látinn,

harmið mig ekki með tárum.

Hugsið ekki um dauðann

með harmi og ótta.

Ég er svo nærri

að hvert eitt ykkar tár

snertir mig og kvelur,

þó látinn mig haldið.

En þegar þið hlægið
og syngið með glöðum hug

sál mín lyftist upp í mót,

til ljóssins.

Verið glöð og þakklát

fyrir allt sem lífið gefur.

Og ég, þó látinn sé,
tek þátt
í gleði ykkar yfir lífinu.

Þetta ljóð eftir kristna Líbanann, Kahlil Gibran, birtir tiltekna sýn á lífið og dauðann og gerir ráð fyrir því að lífð haldi áfram, að það sé hluti af hinu stóra samhengi hlutanna og verði ekki aðeins mælt og talið í þeim fáu árum sem við eigum hér á jörðu. Í 39. Davíðssálmi segir:

„Lát mig, Drottinn, sjá afdrif mín
og hvað mér er útmælt af dögum.
Sjá, örfáar þverhendur hefur þú gert daga mína
og ævi mín er sem ekkert fyrir þér.
Andgustur einn eru allir menn.“ [. . . ]
Hvers vona ég þá, Drottinn?
Von mín er öll á þér.

Von okkar hvað varðar tilvist utan þessa jarðlífs er á Guði, skapara alls sem er og Kristur er sá sem gefur þeim vonum byr undir báða vængi. Hann reis upp frá dauðum og birtist fylgjendum sínum forðum, hann sem sagði: „Ég lifi og þér munuð lifa.“ Þau orð eru enn fagnaðarerindi sem enduróma í orðum síðari tíma manna eins og skáldsins Kahlil Gibran:

Verið glöð og þakklát

fyrir allt sem lífið gefur.

Og ég, þó látinn sé,
tek þátt
í gleði ykkar yfir lífinu.

Að gleðjast yfir lífinu er mikilvægt verkefni. Lífið færir okkur margvísleg úrlausnarefni og við eigum valið um það með hvaða hugarfari við mætum því sem að höndum ber. Marta Ármannsdóttir sem við kveðjum hér í dag mætti sínum verkefnum af æðruleysi, kjarki og staðfestu, með húmor og bjartsýni til íblöndunar í góðum skömmtum.

Hún fæddist að Urðum í Svarfaðardal sem er kirkjujörð og þar ólst hún upp í hópi systkina sinna. Foreldrar hennar voru Ármann Siguðrsson, bóndi að Urðum, f. 1883 á Skarðshóli í Siglufirði og kona hans Elín Sigurhjartardóttir, húsfrú, f. 1886. Hún var þriðja í röð sjö systkina, þeirra: Friðriku, Antons, Sigurðar Hjartar, Sigurðar Kristins, Soffíu, sem lést fjögurra ára úr barnaveiki og Soffíu yngri.

Hún naut almennrar skólagöngu fyrir norðan, starfaði um tíma sem talsímakona á Dalvík sem þá þótti með fínni störfum sem ungar konur gátu gegnt. Sjálfur man ég ungu konurnar á Miðstöð í mínum heimabæ þegar ég var drengur. Þær voru flottar þar sem þær sátu við skiptiborðin, með heyrnartæki á höfðinu og létu hendur ganga hratt um skiptiborðið og tengdu fólk saman með snúrum. Þetta voru konurnar sem höfðu alla þræði í sínum höndum.

Hún kom ung hingað til Reykjavíkur og vann ýmis störf. Hún sigldi til Danmerkur og lærði þar að smyrja brauð upp á danska vísu, smörrebröd, og ófáar voru þær veislurnar í fjölskyldunni þar sem fólk gæddi sér á snittum úr hennar góðu höndum, skreyttar undir athyglum augum smekkvísi og fegurðarskyns sem hún átti í ríkum mæli.

Systkinin komu 3 til Reykjavíkur á sínum tíma og héldu alltaf góðu sambandi. Þau voru elsk að hvert öðru. Fegurð Svarfaðardals og fjöllin há og tignarleg báru þau með sér í sálu og sinni hvar sem þau fóru.
Marta eignaðist eina dóttur 29. mars 1950, Elínu, með Einari Helgasyni, lækni. Hálfsystkini Elínar, börn Einars og Ingu Búadóttur, eru Ingibjörg, Björn, Kjartan og Hrefna. Alla tíð hefur verið gott samband á milli þeirra systkina og þau kveðja Mörtu hér í dag.

Elín ólst upp hjá móður sinni á Sólvallagötu 5a en Marta var ráðskona hjá Sigurði Eileifssyni, skipstjóra sem þar bjó, og starfaði hún hjá honum frá árinu 1951. Elín bjó þar fram til tvítugs. Hún minnist Sigurðar með hlýjug. Hún man vel sumarbíltúrana í gamla Fíat bílnum hans til Þingvalla með mömmu og margar fleiri minningar. Sigurður var Elínu og móður hennar einstaklega góður og Elín kallaði hann alltaf afa.
Elín átti yndislega æsku, mamma var hlý og góð og studdi hana með ráðum og dug. Hvað sem upp á kom þá var mamma mætt til að vera til staðar með sínar góðu hendur og leiðbeiningar. Á unglingsárum Elínar komu vinir hennar oft með henni heim á Sólvallagötuna til að fá sér í svanginn eftir að balli var lokið á Borginni eða Glaumbæ. Marta vildi frekar fá dótturina heim ásamt vinunum í stað þess að vita af henni einhversstaðar úti í bæ. Margar góðar stundir áttu þau í eldhúsinu í kjallaranum á Sólvallagötunni. Heimilið var opið og hjartahlýjan næg.

Marta var létt í lund en hafði ákveðnar skoðanir. Hún var alla tíð verkalýðssinnuð, ekki aktíf í pólitík, en með sínar ákveðnu skoðanir. Hún var ljúf manneskja og hlý en ekki allra. Hún var gamansöm og vildi ávallt gera það besta úr hlutunum.

Hún fór aftur að vinna úti þegar Elín var 12 ára.

Elín er lærður meinatæknir og lauk síðar prófi í líffræði og nýlega tók hún meistarapróf í eiturefnafræðum og vinnur hjá Vinnueftirliti ríkisins í Noregi við krabbameinsrannsóknir tengdar vinnu og eiturefnum.

Maður Elínar er Peter Ingemar Thornér, sænskur, eðlisfræðingur, sem lærði í Þýskalandi. Þau búa í Oslo og eiga tvö börn sem heita: Frida Marta og Carl Einar. Dóttirin stundar nám í lögfræði í Bergen en sonurinn býr í Santa Barbara í Bandaríkjunum og starfar sem forritari hjá hugbúnaðarfyrirtæki. Unnusti Fridu Mörtu er Fridrik Berg Sörensen, lögfræðinemi.

Marta átti góða ævi og dó sátt við Guð og menn. Í veikindum sínum hin síðari árin naut hún umhyggju ástvina sinna. Björn, bróðir Elínar, kom oft til hennar og Inga fv. kona Einars líka og er þeim öllum sem önnuðst Mörtu í gegnum árin og sýndu henni ræktarsemi hér með þakkað af alhug. Elín kom til landsins mörgum sinnum á ári hverju og alltaf reis mamma upp og fékk nýjan kraft þegar dóttirin hafði verið hjá henni. Á milli þeirra var einkar náið samband og sterkt. Þær mæðgur, Elín og Frida Marta voru hjá henni síðustu stundirnar og Carl Einar talaði við hana í síma áður en hún lést. Hún fékk hægt andlát í faðmi ástvina sinna hinn 13. október s.l. á Droplaugarstöðum þar sem hún hafði búið frá því fyrrra.

Hún bjó áður á Lindargötunni en þar keypti hún sína fyrstu og einu íbúð árið 1991 er hún var 74 ára. Á þeim árum kynntist hún Guðríði, en tengdadóttir hennar, Anna, sem oft kom að hjálpa Guðríði þreif oft í leiðinni íbúðina fyrir Mörtu. Guðríður lést af slysförum fyrir nokkrum árum en alltaf kom Anna og þreif fyrir Mörtu og vildi ekkert taka fyrir. Henni þótti svo vænt um hana, vildi koma og fá sér kaffisopa hjá henni og fannst ekkert muna um það þótt hún renndi yfir gólfin í leiðinni og þurrkaði af. Hún hefur verið Mörtu mikill stuðningur í gegnum árin og er hér með þakkað fyrir þá elskusemi alla.

Á árunum sem hún bjó á Lindargötunni fór hún alltaf niður á kvöldin og sat í setustofunni, bauð upp á skrúfur, sem voru í miklu uppáhaldi hjá henni, saltskrúfur, á báða bóga og svo kom Magnús sem bjó í sama húsi og bauð upp á kæld vínber. Hún vildi að fólkið kæmi saman en sæti ekki eitt inni í íbúð og glápti á sjónvarpið. Hún hafði til að mynda yndi af að spila bridge og var víst bara bísna góð í þeirri andlegu íþrótt og svo stytti hún sér oft stundir og lagði kapal og þá list kenndi hún barnabörnunum sem voru elsk að ömmu og hún að þeim enda þótt haf skildi þau löngum að. Hún var besta amma sem þau gátu hugsað sér, hlý og góð, glaðsinna og skemmtileg. Hún hafði nógan tíma til að vera með þeim þegar þau komu og sá jafnan til þess að nóg væri til af nýbökuðum lummum og pönnukökum og svo voru kótilettur í aðalrétt. Og brauðið, það varð helst að vera úr Sveinsbakaríi. Hún var góður kokkur og vann mikla handavinnu og svo hafði hún yndi af sundi en skildi ekki alveg áhuga unga fólksins á miklum æfingum og puði í íþróttum. Sundið var ekki þess eðlis það var bar eðlileg hreyfing í hennar huga en ekki slítandi puð. Hún átti aldrei bíl og við brostum af því þegar við undurbjuggum athöfnina og ég nefndi það að hún hefði átt stóran og seljanlegan mengunarkvóta þegar hún dó. Barnabörnin tala um að amma hafi ætíð sett aðra framar sjálfri sér og ég spyr: Er það ekki einmitt í anda orða Krists sem sagði okkur að elska Guð og náungann og svo okkur sjálf, einmitt í þessari röð? Marta var ekki rík af veraldarauði en hún átti aðra fjársjóði og var gjafmild hvort sem var á sinn takmarkaða efnisauð eða andans verðmæti.

Hún hélt sínu góða minni til æviloka, heyrði vel en sjónin var farin að gefa sig. En heyrnin var svo góð að henni þótti jafnan sjónvarpstækin allt of hátt stillt á Droplaugarstöðum. Hún mundi allt, var klár í höfðinu, þótt líkaminn hafi verið farinn að gefa sig. Hún fékk heilablóðfall 85 eða 86 ára og var ekki gert ráð fyrir að hún kæmist heim en hún mætti þó í fermingu Fridu Mörtu í Noregi en það var síðasta ferðin hennar til Noregs.
Elín er ykkur þakklát sem sýnduðu mömmu ræktarsemi meðan hún hefur búið ytra. Elín hefur leitast við að jafna það út með því að hjálpa gömlum konum í Noregi sem hún þekkir á meðan aðrir litu til með mömmu. Sælla er að gefa en þiggja, segir í máltækinu og víst er það rétt að hamingjan er ekki hvað síst fólgin í því að gefa og gleðja aðra.

Marta var sumarbarn, fæddi í júlí. Hún sagði gjarnan að loknu sumri: Nú er komið haust og við skulum drífa veturinn af. Hún dó að hausti og nú hefur vetur dauðans verið drifinn af og sumarið er runnið upp, hið eilífa sumar sem bíður okkar í trúnni á Krist og eilífð hans.

Við kveðjum hana með virðingu og þökk fyrir allt sem hún var og gaf og gerði sínum nánustu, samferðafólki sínu, þessu þjóðfélagi og lífi. Guð blessi minningu Mörtu Ármannsdóttur og Guð blessi þig.

Amen.